Văn mẫu: Tự tình (khúc ngâm)

Mở bài: Trong nền văn học trung đại Việt Nam, viết về người phụ nữ với nỗi đau phận bạc và khát vọng hạnh phúc luôn là những trang viết nhiều cảm xúc nhất. Đoạn trích 'Tự tình' là một minh chứng tiêu biểu cho nghệ thuật diễn tả nội tâm tinh tế, khắc họa thành công nỗi cô đơn cùng sự phẫn uất trước duyên phận dở dang của nhân vật trữ tình. Thân bài: Ngay từ những câu thơ mở đầu, không gian cô độc và tâm trạng tủi sầu đã bao trùm toàn bộ văn bản: 'Một mình đứng tủi ngồi sầu / Đã than với nguyệt, lại rầu với hoa'. Nhân vật trữ tình đối diện với chính mình trong không gian tĩnh lặng, phải mượn vầng trăng (nguyệt) và bông hoa để bầu bạn, giãi bày. Thế nhưng, thiên nhiên không xoa dịu được nỗi buồn mà càng làm tăng thêm sự khắc khoải, ngẩn ngơ. Cảnh vật hiện lên qua từ ngữ 'bướm nở thờ o', để lại bông hoa tàn phai 'gầy bông thắm', 'xơ nhụy vàng' chính là sự chiếu ứng cho thân phận người phụ nữ mòn mỏi chờ mong, chịu nhiều thiệt thòi. Nỗi buồn ấy không chỉ dừng lại ở sự than thở mà đã chuyển hóa thành sự u uất, đớn đau tột cùng. Đêm năm canh dài đằng đẵng, nỗi buồn trở thành thứ vũ khí vô hình 'giết nhau bằng cái u sầu độc chưa!'. Tác giả sử dụng nghệ thuật nhân hóa và cường điệu hóa để làm nổi bật sức nặng của nỗi cô đơn, sự gặm nhấm tinh thần vô cùng đáng sợ. Đỉnh điểm của cảm xúc là sự phẫn uất, bức bối trước duyên phận trớ trêu. Trách 'tay nguyệt lão' xe duyên hờ hững, nhân vật trữ tình đã có những hành động táo bạo: 'Đang tay muốn dứt tơ hồng / Bực mình muốn đạp tiêu phòng mà ra!'. Đó không chỉ là sự bực dọc thông thường mà là khát vọng mãnh liệt muốn đứt bỏ sợi dây ràng buộc nghiệt ngã, muốn phá xiềng xích phong kiến để tìm lại tự do cho bản thân. Kết bài: Đoạn trích 'Tự tình' bằng ngòi bút điêu luyện và tấm lòng thấu cảm sâu sắc đã khắc họa chân thực bức tranh tâm trạng đầy bi kịch nhưng cũng rất đỗi kiêu hãnh của người phụ nữ. Qua đó, tác phẩm tiếng nói tố cáo xã hội đương thời đồng thời ngợi ca khát vọng hạnh phúc, khát vọng giải thoát cháy bỏng trong tâm hồn họ.

Mở bài: Người phụ nữ trong xã hội phong kiến xưa luôn phải chịu đựng nhiều thiệt thòi, bất công dưới chiếc vòng kim cô của đạo đức tam tòng tứ đức. Thế nhưng, vượt lên trên không gian tù túng và số phận éo le ấy, văn học trung đại vẫn lưu giữ những tiếng nói tự tình đầy kiêu hãnh. Đoạn trích 'Tự tình' là một khúc ca như thế, bộc lộ nỗi sầu tủi và khát vọng đổi thay số phận mãnh liệt. Thân bài: Khúc ngâm mở ra với bức tranh tâm trạng nặng nề, trĩu nặng ưu tư của nhân vật trữ tình. Sự cô đơn bao trùm khi con người phải đối diện với thực tại phũ phàng: 'Buồn mọi nỗi lòng đà khắc khoải / Ngán trăm chiều bước lại ngẩn ngơ'. Sự lặp lại các trạng thái cảm xúc tiêu cực cho thấy sự bế tắc toàn diện. Hình ảnh thiên nhiên 'bướm nở thờ ơ' bên bông hoa đang tàn tạ 'gầy bông thắm', 'xơ nhụy vàng' gợi nhắc trực tiếp đến tuổi xuân phai tàn, sự héo mòn của người phụ nữ trong chốn lầu son gác tía hay cảnh ngộ cô đơn vò võ. Nỗi buồn chuyển biến thành sự nhức nhối, đớn đau khi đêm dài năm canh trôi qua trong vô vọng. Nỗi buồn ấy mang sức mạnh hủy diệt, 'giết nhau bằng cái u sầu độc chưa!'. Sự giằng xé nội tâm đẩy nhân vật đến trạng thái cực đoan, không thể tiếp tục chịu đựng sự nhẫn nhịn cam chịu thông thường. Chính từ nỗi đau đớn và sự bế tắc ấy, một nguồn năng lượng phản kháng mạnh mẽ đã bùng nổ. Thay vì ngậm ngùi chấp nhận sự sắp đặt của 'tay nguyệt lão', nhân vật trữ tình đã dám oán trách, dám phủ định. Hành động 'muốn dứt tơ hồng', 'muốn đạp tiêu phòng mà ra' là minh chứng rõ nét cho ý thức cá nhân đang thức tỉnh. Đó là tiếng nói đòi quyền sống, quyền hạnh phúc, là khát vọng đập tan lồng bàn tay phong kiến chật hẹp để vươn tới bầu trời tự do. Kết bài: Đoạn trích 'Tự tình' không chỉ là tiếng thở dài trước duyên phận hẩm hiu mà còn là bản án tố cáo chế độ hôn nhân độc đoán, đồng thời tôn vinh vẻ đẹp sức sống tiềm tàng của người phụ nữ. Khát vọng vượt lên số phận được gửi gắm trong văn bản vẫn giữ nguyên giá trị nhân văn sâu sắc đến tận hôm nay.