Giải SGK Lịch sử và Địa lý Lớp 7 Tập 1 - Phong trào Văn hoá Phục hưng và Cải cách tôn giáo
💡 Kiến thức trọng tâm
Bài học giới thiệu về các cuộc phát kiến địa lí lớn trên thế giới từ thế kỉ XV đến thế kỉ XVI, hệ quả của chúng đối với xã hội loài người, cùng với sự nảy sinh quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa và những biến đổi quan trọng trong xã hội Tây Âu.
🔑 Công thức & Quy tắc cốt lõi:
Các cuộc phát kiến địa lí lớn (thế kỉ XV - XVI) do Bồ Đào Nha và Tây Ban Nha tiên phong.
Các nhà thám hiểm tiêu biểu: B. Đi-a-xơ, C. Cô-lôm-bô, V. Ga-ma, Ph. Ma-gien-lăng.
Hệ quả: Mở ra con đường mới, đem lại khối lượng lớn vàng bạc, nguyên liệu cho châu Âu, đồng thời làm nảy sinh nạn buôn bán nô lệ da đen và quá trình xâm chiếm thuộc địa.
Sự nảy sinh chủ nghĩa tư bản: Tích lũy vốn ban đầu, hình thành quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa (chủ tư bản - làm thuê).
Sự biến đổi xã hội: Hình thành hai giai cấp mới là tư sản và vô sản.
✍️ Hướng dẫn giải chi tiết
Dựa vào hình 1 và thông tin trong mục, hãy giới thiệu nét chính về hành trình của một số cuộc phát kiến địa lí lớn trên thế giới.
Nét chính về hành trình của một số cuộc phát kiến địa lí lớn:
- Năm 1487, B. Đi-a-xơ dẫn đầu đoàn thám hiểm đến mũi Hảo Vọng (cực Nam châu Phi).
- Năm 1492, C. Cô-lôm-bô vượt Đại Tây Dương tìm ra châu Mỹ.
- Năm 1497, V. Ga-ma dẫn đầu đoàn tàu vòng qua cực Nam châu Phi và cập bến Ca-li-cút ở Ấn Độ (1498).
- Năm 1519 - 1522, Ph. Ma-gien-lăng thực hiện chuyến đi vòng quanh thế giới bằng đường biển.
Theo em, cuộc phát kiến địa lí nào là quan trọng nhất? Vì sao?
Học sinh có thể chọn cuộc phát kiến của C. Cô-lôm-bô (tìm ra châu Mỹ) hoặc Ph. Ma-gien-lăng (chuyến đi vòng quanh thế giới). Ví dụ: Chuyến đi của Ph. Ma-gien-lăng được xem là một trong những cuộc phát kiến quan trọng nhất vì nó chứng minh trái đất có hình cầu, kết nối các đại dương và các châu lục với nhau trên toàn cầu.
Hãy trình bày hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí.
Hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí:
- Về kinh tế: Mở ra những con đường thương mại mới, thị trường mới; đem về cho châu Âu khối lượng lớn vàng bạc, nguyên liệu, thúc đẩy nền sản xuất và thương nghiệp phát triển.
- Về mặt trái: Làm nảy sinh nạn buôn bán nô lệ da đen và quá trình xâm chiếm, cướp bóc thuộc địa.
Hãy cho biết quá trình tích lũy vốn và tập trung nhân công của giai cấp tư sản trong giai đoạn đầu như thế nào.
Quá trình tích lũy vốn và tập trung nhân công:
- Tích lũy vốn: Giới quý tộc và thương nhân châu Âu đẩy mạnh cướp bóc của cải, tài nguyên từ châu Á, châu Phi, châu Mỹ và dùng bạo lực để tước đoạt ruộng đất của nông dân.
- Tập trung nhân công: Nông dân mất ruộng đất phải đi lang thang, sau đó bị buộc phải vào làm thuê trong các công xưởng, đồn điền của tư sản.
Nêu những biểu hiện của sự nảy sinh chủ nghĩa tư bản ở Tây Âu.
Biểu hiện của sự nảy sinh chủ nghĩa tư bản:
- Hình thành các công trường thủ công, đồn điền quy mô lớn và các công ti thương mại.
- Xuất hiện quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa (quan hệ chủ - thợ): Chủ sở hữu tư liệu sản xuất bóc lột sức lao động của công nhân làm thuê nhận tiền lương.
Hãy cho biết biến đổi chính trong xã hội Tây Âu giai đoạn này.
Biến đổi chính trong xã hội Tây Âu là sự hình thành hai giai cấp mới đối lập nhau:
- Giai cấp tư sản: Nắm giữ tài sản, thế lực kinh tế nhưng chưa có địa vị chính trị.
- Giai cấp vô sản: Gồm những người lao động làm thuê, xuất thân từ nông dân mất đất.
Trong các hệ quả của các cuộc phát kiến địa lí, theo em, hệ quả nào là quan trọng nhất? Vì sao?
Hệ quả quan trọng nhất là việc mở ra những con đường giao thương mới, thị trường mới và thúc đẩy nền kinh tế tư bản chủ nghĩa ở châu Âu phát triển. Vì nó đã chấm dứt tình trạng cô lập giữa các châu lục, đặt nền móng cho sự hình thành thị trường thế giới và quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa.
Theo em, biến đổi lớn nhất của xã hội Tây Âu thời kì này là gì?
Biến đổi lớn nhất là sự hình thành hai giai cấp mới đại diện cho xã hội tư bản chủ nghĩa: giai cấp tư sản (nắm tư liệu sản xuất và kinh tế) và giai cấp vô sản (lực lượng lao động làm thuê).
Một hậu quả của phát kiến địa lí là dẫn đến làn sóng xâm lược thuộc địa và cướp bóc thực dân. Em hãy tìm hiểu thêm và cho biết Việt Nam đã từng bị xâm lược và trở thành thuộc địa của nước nào.
Việt Nam đã từng bị thực dân Pháp xâm lược và đô hộ, trở thành thuộc địa của Pháp từ cuối thế kỷ XIX (năm 1858 thực dân Pháp nổ súng tấn công Đà Nẵng, sau đó từng bước đặt ách thống trị trên toàn cõi Việt Nam cho đến năm 1945).
Hãy chỉ ra những biến đổi quan trọng nhất về kinh tế - xã hội ở Tây Âu từ thế kỉ XIII đến thế kỉ XVI.
Những biến đổi quan trọng nhất:
- Về kinh tế: Các công trường thủ công, công ti thương mại, đồn điền ra đời và mở rộng quy mô; quan hệ sản xuất tư bản chủ nghĩa xuất hiện.
- Về xã hội: Giai cấp tư sản ra đời, có thế lực về kinh tế nhưng chưa có địa vị xã hội tương xứng, không chấp nhận những giáo lí lỗi thời, muốn xây dựng nền văn hóa mới đề cao giá trị con người.
📖 SGK Lịch sử và Địa lí 7
16
17
18
19
20
21