Soạn bài: Thơ Hồ Chí Minh
Môn Ngữ văn Lớp 12
Câu 1: Phân tích hoàn cảnh ngắm trăng của Bác trong bài 'Vọng nguyệt' (Ngắm trăng).
Trả lời: Hoàn cảnh ngắm trăng đặc biệt: trong nhà lao (ngục trung), không rượu (vô tửu), không hoa (vô hoa). Đây là hoàn cảnh ngục tù tăm tối, thiếu thốn vật chất và mất tự do.
💡 Gợi ý mở rộng: Liên hệ với phong thái của các tao nhân mặc khách xưa (thường ngắm trăng phải có rượu và hoa) để thấy sự khác biệt: Bác Hồ ngắm trăng bằng tâm hồn tự do và tình yêu thiên nhiên mãnh liệt dù thể xác đang bị giam cầm.
Câu 2: Làm rõ mối quan hệ giữa 'người' và 'trăng' trong hai câu thơ cuối bài 'Vọng nguyệt'.
Trả lời: Hai câu thơ sử dụng phép đối ứng và nhân hóa đặc sắc ('Nhân hướng song tiền khán minh nguyệt' - 'Nguyệt tòng song khích khán thi gia'). Người chủ động ngắm trăng qua song sắt, trăng cũng chủ động vượt khe cửa để ngắm nhà thơ. Tạo nên mối giao hòa tri âm, tri kỷ giữa con người và thiên nhiên.
💡 Gợi ý mở rộng: Phân tích từ 'nhòm' trong bản dịch thơ (hoặc 'khán' trong bản chữ Hán) để thấy sự gắn kết thân thiết, vượt lên trên bức tường ngục tù lạnh lẽo.
Câu 3: Cảm nhận vẻ đẹp thiên nhiên và tâm hồn nhà thơ trong bài 'Cảnh khuya'.
Trả lời: Thiên nhiên được miêu tả qua âm thanh 'tiếng suối trong như tiếng hát xa', ánh sáng 'trăng lồng cổ thụ bóng lồng hoa' - bức tranh vừa có âm thanh, vừa có hình ảnh quyện hòa. Tâm hồn Bác là sự kết hợp giữa tình yêu thiên nhiên tha thiết và tấm lòng ưu ái, lo lắng cho nước non.
💡 Gợi ý mở rộng: Nhấn mạnh nghệ thuật so sánh, điệp từ ('lồng') và cụm từ 'chưa ngủ vì lo nỗi nước nhà' - nét đẹp của tinh thần yêu nước.