Văn mẫu: Quyền năng của người kể chuyện
Môn Ngữ văn Lớp 10
👨🏫
Tác giả: Ban Chuyên môn
Nội dung môn Ngữ văn được biên soạn và kiểm duyệt bởi đội ngũ giáo viên giỏi, bám sát chuẩn kiến thức kỹ năng của Bộ GD&ĐT.
📑 Mục lục bài viết
Bài 1: Phân tích giá trị nội dung và nghệ thuật bài thơ Bạch Đằng giang của Nguyễn Trãi
Mở bài:
Nguyễn Trãi không chỉ là một nhà chính trị, quân sự lỗi lạc mà còn là một danh nhân văn hóa thế giới, một nhà thơ lớn của dân tộc. Viết về sông Bạch Đằng – dòng sông lịch sử gắn liền với những chiến công oanh liệt của ông cha, Nguyễn Trãi đã để lại bài thơ 'Bạch Đằng giang' đậm chất sử thi và trữ tình sâu lắng.
Thân bài:
Ngay từ hai câu thơ đầu, khung cảnh thiên nhiên sông Bạch Đằng hiện lên thật hùng vĩ và dữ dội. Biển rung lên trong gió bấc với khí thế bừng bừng, nhưng giữa khung cảnh ấy, con thuyền thơ vẫn nhẹ nhàng lướt đi. Sự đối lập này làm nổi bật phong thái ung dung, hào khí ngất trời của chủ thể trữ tình. Đến hai câu thực, bức tranh chiến trận quá khứ được tái hiện vô cùng sống động. Hình ảnh 'kình ngạc băm vằm' và 'giáo gươm chìm gãy' là những nét vẽ gân guốc, mạnh mẽ, gợi nhắc về những trận thủy chiến tiêu diệt giặc ngoại xâm kinh hoàng thuở trước. Sông Bạch Đằng không chỉ là một dòng nước tự nhiên mà đã trở thành nhân chứng lịch sử thiêng liêng.
Không dừng lại ở việc miêu tả cảnh quan và chiến tích, hai câu luận nâng tầm suy ngẫm của nhà thơ về quy luật của lịch sử và vai trò của con người. Tác giả khẳng định non sông hiểm trở là do trời đất tạo nên, nhưng yếu tố quyết định sự thịnh suy, còn mất chính là ở con người ('Hào kiệt công danh đất ấy từng'). Đó là niềm tự hào về truyền thống anh hùng của dân tộc. Bài thơ khép lại bằng nỗi niềm bâng khuâng ở hai câu kết. Đứng trước dòng sông xưa, chứng kiến sự đổi thay của thời gian, nhà thơ không khỏi hoài niệm về những 'việc trước' đã lùi vào quá khứ, từ đó bộc lộ tình yêu quê hương đất nước thiết tha và tấm lòng hoài cổ khôn nguôi.
Kết bài:
Bài thơ 'Bạch Đằng giang' của Nguyễn Trãi là một kiệt tác kết hợp hài hòa giữa cảm hứng sử thi hào hùng và âm hưởng trữ tình sâu lắng. Tác phẩm không chỉ khắc họa thành công vẻ đẹp hùng tráng của dòng sông lịch sử mà còn truyền tải những bài học sâu sắc về lòng tự hào dân tộc và ý thức trách nhiệm với non sông đất nước.
Bài 2: Cảm nhận về bức tranh thiên nhiên và lịch sử trong Bạch Đằng giang
Mở bài:
Sông Bạch Đằng từ lâu đã trở thành một đề tài muôn thuở của thi ca trung đại Việt Nam. Nếu Trương Hán Siêu có 'Bạch Đằng giang phú' đầy hào khí tráng lệ, thì Nguyễn Trãi lại mang đến cái nhìn vừa hào hùng vừa sâu lắng, chiêm nghiệm trong bài thơ thất ngôn bát cú chữ Hán cùng tên.
Thân bài:
Bức tranh thiên nhiên và lịch sử trong bài thơ được mở ra qua không gian rộng lớn của biển trời và gió bấc. Ngay câu thơ đầu tiên, nhịp điệu dồn dập cùng từ ngữ gợi hình mạnh mẽ 'Biển rung gió bấc thế bừng bừng' đã vẽ lên một vùng sông nước dữ dội, đầy uy lực. Thế nhưng, đối lập với sự dữ dội ấy là hình ảnh thơ mộng, nhẹ nhàng: 'Nhẹ cất buồm thơ lướt Bạch Đằng'. Con người xuất hiện với tư thế chủ động, tự tin, hòa hợp với thiên nhiên.
Quá khứ hào hùng của dòng sông được tái hiện chân thực qua những hình ảnh góc cạnh ở hai câu thực. Sóng gió Bạch Đằng như đang cuộn trào cùng xương máu của kẻ thù. Những thây giặc bị băm vằm, gươm giáo chìm gãy tạo nên một bản tráng ca bi tráng. Qua ngòi bút tài hoa của Nguyễn Trãi, lịch sử hiện lên không khô khan mà vô cùng sống động, hào hùng. Đến phần kết, mạch thơ chuyển từ không khí chiến trận sang không gian chiêm nghiệm. Tác giả ngợi ca cảnh quan hiểm trở và công trạng của các bậc hào kiệt. Để rồi cuối cùng, đọng lại trong lòng người đọc là nỗi niềm bâng khuâng, hoài niệm về quá khứ vàng son. Đó là tâm sự của một con người nặng lòng với vận mệnh quốc gia, dân tộc.
Kết bài:
Bằng thể thơ Đường luật uyên bác cùng hệ thống hình ảnh giàu sức gợi, 'Bạch Đằng giang' của Nguyễn Trãi đã khắc họa thành công bức tranh thiên nhiên kỳ vĩ và dòng lịch sử hào hùng. Tác phẩm mãi là minh chứng cho tài năng nghệ thuật đỉnh cao và tấm lòng son sắt của Nguyễn Trãi đối với quê hương, đất nước.