Soạn bài: Văn minh Miệt Vườn
Môn Ngữ văn Lớp 11
Câu 1: Văn bản "Văn minh Miệt Vườn" của nhà văn Sơn Nam tập trung đề cập đến những giá trị văn hóa nào của vùng đất Nam Bộ?
Trả lời: Văn bản tập trung đề cập đến sự hình thành và phát triển của nghệ thuật âm nhạc tài tử, ca ra bộ và nghệ thuật sân khấu cải lương tại vùng Miệt Vườn (Mỹ Tho, Vĩnh Long, Sa Đéc, Bạc Liêu...), cùng tinh thần cởi mở, sáng tạo văn hóa của người dân nơi đây.
💡 Gợi ý mở rộng: Học sinh có thể mở rộng tìm hiểu thêm về các loại hình nghệ thuật dân gian khác đặc trưng của Nam Bộ như hò, vè, đờn ca tài tử Nam Bộ đã được UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại.
Câu 2: Phân tích quá trình hình thành và phát triển của nghệ thuật cải lương được tác giả Sơn Nam phác họa trong văn bản.
Trả lời: Quá trình ấy bắt nguồn từ phong trào nhạc tài tử ở các địa phương (Vĩnh Long, Mỹ Tho, Bạc Liệu) với những tên tuổi lớn như ông Hường, ông Bảy Triều, ông Hai Khị, ông Sáu Lầu (tác giả Dạ cổ hoài lang). Đến năm 1917, đánh dấu bước chuyển mình quan trọng khi André Thận ở Sa Đéc lập gánh hát kết hợp ca ra bộ và xiếc, từ đó đặt nền móng cho sân khấu cải lương.
💡 Gợi ý mở rộng: Liên hệ với sự phát triển của bộ môn cải lương trong giai đoạn hoàng kim sau này để thấy sức sống mãnh liệt của loại hình nghệ thuật mang dấu ấn miệt vườn này.
Câu 3: Nhận xét về nét đặc trưng trong tính cách và tinh thần tiếp nhận văn hóa của con người Nam Bộ qua góc nhìn của tác giả.
Trả lời: Tác giả chỉ ra tính cách phóng khoáng, sáng tạo, không bài ngoại, không thủ cựu của người dân Nam Bộ. Họ biết đón nhận cái hay, cái đẹp của văn hóa nước ngoài (sân khấu Tây phương, âm nhạc Triều Châu, Quảng Đông) để làm phong phú thêm văn hóa truyền thống.
💡 Gợi ý mở rộng: Suy ngẫm về thái độ hội nhập văn hóa trong thời kỳ hiện đại: cần biết giữ gìn bản sắc dân tộc đồng thời cởi mở tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại.